Qabas4 dersten 3. ders
Bir Müslüman nasıl konuşmalı ve komşularına nasıl davranmalı?
Kur'an'dan
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا يَسۡخَرۡ قَوۡمٞ مِّن قَوۡمٍ عَسَىٰٓ أَن يَكُونُواْ خَيۡرٗا مِّنۡهُمۡ وَلَا نِسَآءٞ مِّن نِّسَآءٍ عَسَىٰٓ أَن يَكُنَّ خَيۡرٗا مِّنۡهُنَّۖ وَلَا تَلۡمِزُوٓاْ أَنفُسَكُمۡ وَلَا تَنَابَزُواْ بِٱلۡأَلۡقَٰبِۖ بِئۡسَ ٱلِٱسۡمُ ٱلۡفُسُوقُ بَعۡدَ ٱلۡإِيمَٰنِۚ وَمَن لَّمۡ يَتُبۡ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلظَّٰلِمُونَ ﴿١١﴾ يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱجۡتَنِبُواْ كَثِيرٗا مِّنَ ٱلظَّنِّ إِنَّ بَعۡضَ ٱلظَّنِّ إِثۡمٞۖ وَلَا تَجَسَّسُواْ وَلَا يَغۡتَب بَّعۡضُكُم بَعۡضًاۚ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمۡ أَن يَأۡكُلَ لَحۡمَ أَخِيهِ مَيۡتٗا فَكَرِهۡتُمُوهُۚ وَٱتَّقُواْ ٱللَّهَۚ إِنَّ ٱللَّهَ تَوَّابٞ رَّحِيمٞ ﴿١٢﴾
Ey müminler! Bir topluluk diğer bir topluluğu alaya almasın. Belki de onlar, kendilerinden daha hayırlıdırlar. Kadınlar da kadınları alaya almasınlar. Belki onlar kendilerinden daha hayırlıdırlar. Kendi kendinizi ayıplamayın, birbirinizi kötü lakaplarla çağırmayın. İmandan sonra fâsıklık ne kötü bir isimdir! Kim de tevbe etmezse işte onlar zalimlerdir. Ey iman edenler! Zannın çoğundan kaçının. Çünkü zannın bir kısmı günahtır. Birbirinizin kusurunu araştırmayın. Biriniz diğerinizi arkasından çekiştirmesin. Biriniz, ölmüş kardeşinin etini yemekten hoşlanır mı? İşte bundan tiksindiniz. O halde Allah'tan korkun. Şüphesiz Allah, tevbeyi çok kabul edendir, çok esirgeyicidir.
Sünnet'ten
Ebû Hureyre -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: «Allah’a ve ahiret gününe iman eden kişi ya hayır söylesin ya da sussun. Allah’a ve ahiret gününe iman eden kişi komşusuna ikramda bulunsun. Allah’a ve ahiret gününe iman eden kişi misafirine ikramda bulunsun.»
Açıklama
Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- Allah'a ve amellerinin karşılığını alacağı, dönüş yeri olan ahiret gününe iman eden kulun, imanının kendisini şu özellikleri yapmaya teşvik ettiğini haber vermiştir:
Birincisi: Güzel sözdür: Tesbih/ Subhânallah, tehlil/ Lâ ilâhe illallah, iyiliği emretmek ve kötülükten sakındırmak, insanların arasını ıslah etmek buna birer örnektir. Eğer bunları yapamıyor ise susması gerekir ki, insanlara eziyet etmesin ve dilini korusun.
İkincisi: Komşuya ikram etmektir. Ona ihsanda bulunup eziyet vermemekle olur.
Üçüncüsü: Seni ziyarete gelen misafire ikram etmektir. Bu da ona güzel sözle muamele ederek, yiyecek ikram ederek vb. şeyler ile olur.
Abdullah b. Amr -radıyallahu anhuma-'dan rivayet edildiğine göre Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: «Müslüman; Müslümanların elinden ve dilinden zarar görmediği kimsedir. Muhacir de Allah’ın yasakladığı şeyleri terk eden kimsedir.»
Açıklama
Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: Tam olarak İslam'a giren bir Müslüman, dilinden Müslümanların güvende olduğu kişidir. Onlara sövmez, onlara lanet etmez ve onların gıybetini yapmaz. Diliyle onlara herhangi bir zarar vermez. Diğer Müslümanlar onun elinden güvendedirler, bu yüzden onlara saldırmaz, mallarını hukuka aykırı olarak almaz ve buna benzer şeyler yapmaz. Muhacir, Allah Teâlâ'nın haram kıldığı şeyleri terk eden kimsedir.
İbni Ömer -radıyallahu anhumâ-'dan rivayet edildiğine göre o şöyle demiştir: Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: «Cibril, bana komşuya sahip çıkmam konusunda o kadar ısrar etti ki, komşuyu komşuya mirasçı kılacağını zannettim.»
Açıklama
Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- Cebrâil -aleyhisselâm-'ın kendisine komşuya özen gösterip sahip çıkmasını emrettiğini ve bunda ısrarcı olduğunu haber vermiştir. Komşu, Müslüman ya da kâfir, akraba olan ya da olmayan evleri yakınımızda olan oturan kimselerdir. Onların hakkını gözetip rahatsız etmemeli, onlara ihsanda bulunup verdikleri rahatsızlığa sabretmeliyiz. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- komşu hakkının büyük olması ve Cebrâil -aleyhisselâm-'ın bu konuda kendisine sürekli nasihat etmesinden dolayı bir kimse vefat ettikten sonra komşusunun mirasçı kılınacağına dair vahiy indirileceğini zannetmiştir.