مسلمان چگونه سخن بگوید و با همسایگان رفتار کند؟

پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ بیان داشته که بندهٔ مؤمن به الله و روز قیامت که بازگشت او به آنجاست و آنجا بر اساس عملش به او پاداش و جزا داده می‌شود، این ایمان او را به انجام این خصلت‌ها وا می‌دارد:

نخست: سخن نیک، از جمله تسبیح و تهلیل و امر به معروف و نهی از منکر و اصلاح روابط میان مردم؛ پس کسی که چنین نمی‌کند باید ساکت بماند و آزارش را از مردم دور سازد و زبانش را حفظ کند.

دوم: گرامی‌داشتن همسایه، با نیکی در حق او و آزار نرساندن به او.

سوم: گرامی‌داشت مهمانی که به دیدارتان آمده است، با سخن نیک و پذیرایی و غذا دادن و مانند این موارد.

پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ خبر داده‌اند که: مسلمانی که اسلامش کامل است، کسی است که مسلمانان از زبان او در امان باشند یعنی به آنان ناسزا نمی‌گوید و نفرین‌ و غیبت‌شان نمی‌کند و با زبانش به آنان هیچ آزاری از هیچ نوعی نمی‌رساند؛ و از دستش در امان هستند یعنی به حق‌شان دست‌درازی نمی‌کند و اموال‌شان را به ناحق نمی‌گیرد و چنین رفتارهایی ندارد. و مهاجر کسی است که آنچه را الله حرامش کرده، ترک می‌کند.

پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ خبر می‌دهد که جبرئیل همواره مسئلهٔ توجه به همسایه را برای ایشان تکرار می‌کرد و ایشان را به این کار امر می‌کرد و دربارهٔ حفظ حق او، آزار نرساندن به او، نیکی کردن به او و صبر و بردباری بر اذیت و آزارش توصیه می‌کرد، تا جایی که رسول خدا ـ صلی الله علیه وسلم ـ از این همه بزرگداشت حق همسایه و تکرار آن توسط جبرئیل گمان می‌برد که وحی نازل خواهد شد و بخشی از مال به جا ماندهٔ همسایه را پس از مرگش سهم همسایه قرار می‌دهد. همسایه کسی است که خانه‌اش نزدیک خانهٔ شخص است، مسلمان باشد یا کافر، خویشاوند باشد یا غیر خویشاوند.