Yatmadan önce okunacak dua ve uyku zikirleri

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in uyumak için yatağına girdiğinde yaptığı şeylerden bir tanesi de; avuçlarını birleştirir, dua eden kişinin yaptığı gibi kaldırır, hafifçe tükürük çıkacak şekilde üfler, "Kul huvallâhu ahad", "Kul eûzü bi-rabbi’l-felak" ve "Kul eûzü bi-rabbi’n-nâs" surelerini okurdu. Sonra da başından ve yüzünden başlayıp vücudunun ön kısmında ulaşabildiği yere kadar ellerini sürerdi. Bunu üç kez tekrarlardı.

Faydaları

• Uyumadan önce İhlas ve Muavvizeteyn Sureleri'ni okumak, bu sureleri ele üflemek ve sonrasında vücutta ulaşabildiği yere kadar elleri sürmek müstehaptır.

HadeethEnc.com üzerinde okuyun

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- geceleyin Bakara Suresi'nin son iki ayetini okuyan kimseyi, Allah'ın kötülük ve şerden koruyacağını bildirmiştir. Bu iki ayetin okunması o kimsenin gece namazı yerine geçeceği söylendiği gibi, gece yapacağı zikir ve Kur'an okuma yerine de geçeceği ve gece namazında en az bu iki ayet kadar Kur'an okunması gerektiği de söylenmiştir. Bunun dışında başka şeyler de söylenmiştir. Umulur ki söylenenlerin hepsi doğrudur ve bu ifade hepsini kapsamaktadır.

Faydaları

• Bakara Suresi'nin son kısmının fazileti anlatılmıştır. O kısım da Allah Teâlâ'nın {Peygamber, Rabbinden kendisine indirilene iman etti...) sözünden surenin sonuna kadar olan kısımdır.
• Kim gece Bakara Suresi'nin sonunu okursa, okuyan kimseden kötülük, şer ve Şeytan uzak tutulur.
• Gece, gün batımıyla başlar ve fecrin doğuşu ile biter.

HadeethEnc.com üzerinde okuyun

Hadisin manası uykudan önce okunacak zikirler hakkındadır. İnsanın hiçbir gücü ve kuvveti olmadığı ruhunu Rabbine teslim ettiği andır. Yaratanın eline koruması için onu tam bir teslimiyetle bırakır. Allah Teâlâ onu geri verir. İlim ehli şöyle demiştir: Zikrin ve duanın uykudan önce ve uyanınca yapılmasının hikmetinin insanın son amelinin (Allah’a) itaat ve ilk fiilinin de itaat olmasıdır. Bu mübarek hadiste Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem- uykudan önce kulun yapması sünnet olan sözlü ve fiili şeyleri açıklamıştır. Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem- bizi fiili tarafa yönlendirmiştir ve şöyle buyurmuştur: «Biriniz, yatağına yatacağı zaman yatağını silksin.» Çünkü Araplar yatağı öylece bırakırlardı. Belki de kulun yatağını terk etmesinden sonra eziyet veren haşeratlar yatağa girmiş olabilir ya da tozla kirlenmiş olabilir. Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem- uykudan önce yatağın silkilmesini emretti. Sonra da Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem- silkmeyi ve temizlemeyi açıkladı ve dedi ki: «Elbisesinin iç tarafıyla yatağını silksin.» el-İzar: Bedenin alt kısmına giyilen elbisedir. Kast edilen içe giyilen elbisenin ucudur. Çünkü o silkmek için daha kolaydır. İzarın dışına pislik vb. şeyler bulaşmasın diye yapılır ve yine avreti en iyi şekilde örtmek içindir. Sonra da Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem- bu silkme ve temizlemenin sebebini açıklamıştır: «Çünkü yatağında kendisini ne beklediğini (haşerat vb.) bilemez.» Bu da, şeriatın bedenlerin korunmasında ne kadar gayretli olduğunun delilidir. Çünkü bedenlerde dinin var olması vardır. Bu şekilde sebebinin açıklanmasıyla fiili sünnetler bitmiştir. İkincisi: Sözlü sünnetler: Sonra Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: «Rabbim Senin adınla» Yani yüce ve azametli Allah’ın adıyla bu cansız/hareketsiz bedeni yatağa koyuyorum. Bu da Rabbini her vakit zikretmesinin müstehap olduğunun delilidir. Sonra da şöyle der: «Senin adınla yatağıma koydum ve senin adına kaldırırım.» «Eğer uykuda canımı alırsan, ona merhamet et!» Ölümden kinayedir. «Şayet hayatta bırakırsan.» Hayatta kalmanın kinayeli ifadesidir. Peygamber –sallallahu aleyhi ve sellem-’in şu sözü «Salih kullarını koruduğun gibi, onu da kötülüklerden koru!» Yani: Nefsimi ve ruhumu, kullarını koruduğun gibi koru. Ve o, kabahatlerden, büyük günahlardan ve şerlerden genel bir korumadır. Peygamber –sallallahu aleyhi ve sellem-’in şu sözü gibi: «Allah’ın helal ve haramlarına dikkat et. Allah da seni korusun.» Bu genel bir korumadır, bu yüzden salihlerle özel kılmış. Çünkü Rab Teâlâ’nın korumasına sadece salih olmakla nail olunur. Zayi eden ve çaba harcamayan için Allah’ın korumasından bir koruma yoktur ki, bu koruma Allah Teâlâ’nın sevdiklerine ve dostlarına has bir korumasıdır. Ancak genel korumadan bir şeye nail olabilir.

HadeethEnc.com üzerinde okuyun

Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem- sahabelerine uyumak istedikleri zaman sağ taraflarına yatmalarını ve şu duayı okumalarını emrederdi: «Allah’ım! Ey göklerin ve yerlerin Rabbi, bizim ve her şeyin Rabbi» Yani ey yerlerin ve göklerin Rabbi, yaratanı, maliki içinde olanları terbiye edici, azim olan arşın Rabbi, yaratıcısı ve maliki, tüm insanların yaratıcısı, maliki ve terbiye edicisi ve her şeyin Rabbi. «Taneyi ve çekirdeği yaran» Bunları yarıp, ekin ve hurma ağacını çıkaran. Burada ekin ve hurmanın zikredilmesi hayrının bol ve Arap topraklarında çok olmasındandır. «Tevrat’ı, İncil’i ve Furkan’ı/Kur’an-ı indiren!» Ey Musa’ya Tevrat’ı, İsa’ya İncil’i, Muhammed –sallallahu aleyhi ve sellem-’e de Kur’an-ı indiren Allah’ım! «Her şerlinin şerrinden sana sığınırım ki her şeyin perçemi senin elindedir.» Bütün mahlukatın şerrinden sadece sana sığınır ve iltica ederim. Zira bütün canlılar senin kontrolünde, tasarrufun ve otoritenin altındadır. «Sen Evvel'sin senden önce hiçbir varlık yoktur. Sen Ahir'sin senden sonra hiçbir varlık yoktur. Sen Zahir'sin senin üzerinde hiçbir varlık yoktur. Batın'sın senden başka kuşatan yoktur.» Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- bu hadiste geçen dört ismi çok açık bir şekilde tefsir etmiştir. el-Evvel ismi, yüce Allah’ın dışındaki tüm varlıkların yokluktan sonra var olduklarını ifade eder. Kulların her dini ve dünyevi nimette Rablerinin üstünlüğünü görmeleri gerekmektedir. Zira sebep ve sonuçları yaratan Allah’tır. el-Ahir ismi, sadece yüce Allah’ın sonsuz olduğunu tüm mahlûkatın ise fani olduğunu ifade eder. O Samed’tir ve bütün mahlûkat ibadet ederek, arzu ve korku içinde ona yönelir. ez-Zâhir ismi, yüce Allah’ın sıfatlarının çok azîm olduğunu, O’nun azameti yanında diğer zat ve sıfatların değersiz olduğunu ifade eder. Yüce Allah’ın tüm varlıkların hakiki manadan üstünde olduğu anlamı taşır. el-Batın ismi, tüm gizli saklı şeyleri, gönül ve kalplerde olanları, tüm ince küçük şeyleri bildiği anlamını ifade eder. Kemal bir anlamda her yakın olduğu anlamı taşır. ez-Zahir ve el-Batın isimleri arasında bir tezat ve bağdaşmazlık asla yoktur. Nitekim yüce Allah’a sıfatlarında hiçbir benzer ve denk yoktur. O yukarıda olması ile birlikte yakın, yakın olması ile birlikte yukarıdadır. «Benim borçlarımı ödettir ve beni fakirlikten kurtar.» Ardından yüce Allah’tan borçlarını ödetmesini ve fakirlikten kurtarmasını niyaz edip, istemektedir.

HadeethEnc.com üzerinde okuyun

Bu zikir, sabah ve akşam okunacak zikirlerden bir tanesidir. Ebû Bekir -radıyallahu anh-'ın bana öğret dediğinde Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in ona öğrettiği bir zikirdir. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-, her sabahladığında ve akşamladığında edebileceği bu duayı ve zikri öğretmiştir. Ona şöyle demesini emretmiştir: «Allahumme fâtıra’s-semâvâti ve’l-ardi âlime’l-ğaybi ve’ş-şehâdeti, Rabbe kulli şey’in ve melîkehu, eşhedu en lâ ilâhe illâ ente, eûzu bike min şerri nefsî ve şerri’ş-şeytâni ve şirkihi ve en ekterife alâ nefsî sû’en ev ecurrehu ilâ muslim. «Ey göklerin ve yerin yaratıcısı!» Ey Allah'ım! Ey Gökleri ve yeri ve ikisini birden yaratan; Allah -Azze ve Celle- o ikisini geçmişte bir benzeri olmadan yaratmıştır. Bilakis geçmişte bir benzeri olmadan yoktan var etmiştir. «Gizliyi ve açığı bilen!» Mahlûkatının şahit olduklarını ve onlardan gizli olanları bilen; çünkü Allah Teâlâ şimdiyi, geleceği ve geçmişi bilir. «Her şeyin Rabbi ve Melîki!» Her şeyin Rabbi ve Meliki olan Allah'ım! Allah Teâlâ her şeyin Rabbi ve tek sahibidir. «Senden başka hakkı ile ibadet olunan hiç bir ilah olmadığına şahidlik ederim.» Kalbim ve dilimle itiraf ederim ki; senden başka ibadet edilecek hak mabud yoktur. Allah'tan başka ibadet olunan bütün ilahlar batıldır. Onların, ibadetle ilgili hususlarda hiç bir hakları yoktur. İbadet edilmeye tek hak sahibi olan ise Allah -Azze ve Celle-'dir. «Nefsimin şerrinden sana sığınırım.» Çünkü nefsin şerleri vardır. Allah Teâlâ'nın buyurduğu gibi, "Ben nefsimi temize çıkarmam, çünkü Rabbimin merhamet ettiği hariç, nefis aşırı derecede kötülüğü emreder." Eğer Allah, nefsinin şerlerinden seni muhafaza etmezse, sana zarar verir ve sana kötülüğü emreder. Şayet Allah -Azze ve Celle- seni, nefsinin şerrinden korursa seni bütün hayırlara muvaffak kılar. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- duasını şu sözlerle sonlandırmıştır: «Şeytanın şerrinden ve şirkinden sana sığınırım» Hadisin Arapça'sının bazı lafızlarında "şirkihi" yerine "şerekihi (tuzak)" olarak gelmiştir. Yani Allah'tan, şeytanın şerrinden ve şirkinin şerinden; sana emretmiş olduğu şirkinden ya da tuzağından seni korumasını istemiş olursun. Şerek, balıkların ve kuşların avlandığı ağdır. Çünkü şeytanın ademoğlunu avladığı şehvet ve şüpheler vb. gibi tuzakları vardır. «Nefsime kötülük etmekten veya o kötülüğü bir Müslümana götürmekten de sana sığınırım!» Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- Ebû Bekir -radıyallahu anh-'a sabahladığı, akşamladığı ve yatağa yattığı zaman bu zikri söylemesini (bu duayı yapmasını) emretmiştir.

HadeethEnc.com üzerinde okuyun

Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- uyumak için yatağına uzandığında, sağ elini yastık edinir, sağ yanağını onun üzerine koyar ve şöyle derdi: «Allah'ım! Kullarını toplayacağın (veya dirilteceğin) hesap günü, beni azabından, cezalandırmandan koru.»

Faydaları

• Bu mübarek duanın fazileti ve Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-’e uyarak bu duayı düzenli olarak okumaya devam etmenin müstehap oluşu ifade edilmiştir.
• Sağ tarafa yatmanın müstehap olduğu anlatılmıştır.
• Sindî -rahimehullah- şöyle demiştir: “‘Allah’ım, beni azabından koru’ sözünde, akıl sahibi kimsenin uykuyu, ölümü ve onun ardından gerçekleşecek olan dirilişi hatırlamaya vesile kılması gerektiğine işaret vardır.”
• Kıyamet Günü'nde Allah'ın azabından korunmak, Allah’ın lütfu ve rahmeti sayesinde, kulunu salih ameller işlemeye muvaffak kılması ve günahlarını bağışlamasıyla gerçekleşir.
• Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in Rabbine ve Yüce Mevlasına karşı tevazu sahibi olduğu ifade edilmiştir.
• Ahiretteki toplanmanın (Haşr) ve Yeniden dirilişin (Meâd) İsbatı ve İnsanların amellerinin hesabını vermek üzere Rablerine döneceklerdir. Nitekim kim bir hayır bulursa Allah Teâlâ’ya hamdetsin; kim de bundan başka bir şey (kötülük/ceza) bulursa yalnız ve yalnız kendini kınasın. Çünkü bunlar ancak kulların kendi amelleridir ki Allah onları kendileri için tek tek sayıp kaydetmektedir.
• Sahabenin -radıyallahu anhum- Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in uyku hâlini ve adabını açıklamaya büyük önem vermeleri ifade edilmiştir.
• Sağ elini yanağının altına koyardı" ifadesine gelince; aksine bir delil gelmediği sürece her işte sağ tarafı öncelemek (teyemmün), Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in genel âdetindendir.
• Sağ taraf üzerine yatmak, bu durumda kalbin sabit olmaması sebebiyle uyanmaya daha çabuk vesile olur ve kalp için daha rahattır. Çünkü kalp sol taraftadır. Kul sol tarafına yatarsa, organların kalbin üzerine doğru yönelmesi sebebiyle bu durum kalbe zarar verebilir.

HadeethEnc.com üzerinde okuyun

Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem- yatağına yatacağı zaman «Elhamdu lillâhillezî et‘amenâ ve sekânâ ve kefânâ ve âvânâ, fekem mimmen lâ kâfiye lehû velâ mu’vî/Bize yedirip içiren, koruyup barındıran Allah’a hamd olsun. Koruyup barındıranı bulunmayan nice kimseler var.» diye dua ederdi. Allah'a onu doyurduğu, içirdiği için hamd ediyor. Eğer Allah -Azze ve Celle- senin için bu yemeği, bu içeceği kolaylaştırmasaydı, ne yiyebilecek ne de içecektin. Seni doyuran ve içiren Allah’a hamd et. Bize yedirip içiren, koruyup barındıran yani bize işleri kolaylaştıran barınma ve diğer ihtiyaçlarımızı gideren, bize gireceğimiz barınak yapan Allah’a hamd olsun. Ne kadar ve nice insan var ki, ne bir barınağı, ne de diğer ihtiyaçları karşılanıyor. Yatağına gelince bu zikri yap.

HadeethEnc.com üzerinde okuyun

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-'in kızı Fâtıma -radıyallahu anhâ- öğütmek için kullandığı değirmen taşının elinde bıraktığı izden şikayetçi oldu. Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-'e köleler geldiği zaman kendisi yerine ev işlerini yapması için bu kölelerden bir hizmetçi vereceğini düşünerek hızla Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-'in yanına gitti. Ama onu evde göremeyince Âişe -radıyallahu anha-'ya bu durumu anlattı. Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- eve geldiğinde; Âişe, Fâtıma'nın kendisinden bir hizmetçi istemek için kendisine geldiğini haber verdi. Daha sonra Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- Fâtıma ve Ali -radıyallahu anhumâ-'nın evlerine gitti, onlar yatakta idiler, uyumaya hazırlanıyorlardı. Onların arasına oturdu. Öyle ki; Ali -radıyallahu anh- Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-'in ayaklarının soğukluğunu karnında hissetti ve Peygamber Efendimiz -aleyhisselâm- şöyle buyurdu: Benden size vermemi istediğiniz hizmetçiden daha iyisini size öğreteyim mi? Evet dediler. Bunun üzerine Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: Gece yatacağınız zaman otuz dört defa “Allahu Ekber” diyerek tekbir getirin. Ve ''Subhânallah'' diyerek Allah'ı otuz üç defa tesbih edin. Ve otuz üç defa ''Elhamdülillah'' diyerek Allah'a hamt edin. Bu zikir, sizin için hizmetçiden daha hayırlıdır.

Faydaları

• Bu mübarek zikre devam etmenin müstehap olduğu anlatılmıştır. Zira; Ali -radıyallahu anh-'ın Sıffîn Gecesi de dahil olmak üzere bu nebevi vasiyeti terk etmediği söylenmiştir.
• Bu zikir sadece gece uykusu sırasında yapılmaktadır. Lafzı, Müslim'de geçen rivayette Muâz'ın Şu'be'den rivayet ettiği şekliyle şöyledir: "Geceleyin yatacağınız zaman."
• Bir Müslüman, gecenin başında bu zikri unutup gecenin sonunda hatırlarsa, (hatırladıktan sonra) bu zikri yapmasında bir sakınca yoktur. Çünkü hadisin ravisi Ali -radıyallahu anh- Sıffîn Gecesi, gecenin başında zikri unuttuğunu, sonra hatırladığını ve şafak sökmeden zikri yaptığını söylemektedir.
• El-Mühelleb şöyle demiştir: Bu hadiste kişi, eğer güç yetirebilirseler ailesini kendisinin ahireti dünyaya tercih ettiği şekilde ahirete yönlendirmelidir.
• İbn Hacer el-Askalânî şöyle demiştir: Kim bu zikri yapmaya devam ederse çok çalışmaktan zarar görmez, yorulsa bile yaptığı işler o kimseye zor gelmez.
• El-Ayni şöyle demiştir: Bu zikirlerin daha hayırlı olması, ahiret ile ilgili olup hizmetkarın dünyaya ait olmasıdır; çünkü ahiret daha hayırlıdır ve daha kalıcıdır. Ya da bu zikirler sayesinde ona öyle bir güç verilmesi kastedilir ki, bu güç hizmetkârın verebileceğinden daha fazla hizmet etmeye yeter.

HadeethEnc.com üzerinde okuyun