دعای قبل از غذا (بسم الله)

عمر بن ابی سَلَمه ـ رضی الله عنهما ـ که فرزند ام سلمه رضی الله عنها، همسر پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ بود و تحت تربیت و مسئولیت ایشان قرار داشت، خبر می‌دهد که در هنگام غذا خوردن دستش در ظرف غذا می‌چرخید تا غذا را بگیرد [و از جلوی خودش نمی‌خورد] پس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ سه ادب از آداب خوردن را به ایشان آموخت:

نخست: گفتن «بسم الله» در آغاز خوردن.

و دوم: خوردن با دست راست.

و سوم: خوردن از آن سمت غذا که نزدیک اوست.

فواید

• از آداب خوردن و نوشیدن، بسم الله گفتن در آغاز آن است.
• آموزش دادن آداب به کودکان، به ویژه آنهایی که تحت کفالت و مسئولیت انسان قرار دارند.
• نرمش و مهربانی پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ و سعهٔ صدر ایشان در آموزش کودکان و تادیب آنان.
• یکی از آداب غذا، خوردن از غذایی است که نزدیک انسان است، مگر آنکه غذاها انواع گوناگونی باشند که در این صورت می‌تواند از آن بردارد.
• توجه و پایبندی صحابه به آموزه‌های پیامبر صلی الله علیه وسلم؛ این مساله را می‌توان از این سخن عمر متوجه شد که گفت: پس از آن همواره غذا خوردن من اینگونه بود.

خواندن در HadeethEnc.com

اصحاب رسول الله صلی الله علیه وسلم به ایشان می گویند: هرچه می خورند سیر نمی شوند؛ رسول الله صلی الله علیه وسلم به آنها خبر می دهد این به چند دلیل است که یکی از آنها غذا خوردن به صورت جدا از هم می باشد که سبب برداشته شدن برکت از غذا می شود؛ لازمه ی غذا خوردن پراکنده و جدا از هم این است که هرکس ظرف مخصوص به خود را داشته باشد که در این صورت برکت از غذا برداشته می شود. از دیگر دلایل آن بسم الله نگفتن است؛ چون به هنگام غذا خوردن بسم الله گفته نشود، شیطان با انسان همراه می شود و برکت از غذا برداشته می شود.

خواندن در HadeethEnc.com

حذیفة بن یمان رضی الله عنهما می گوید: وقتی با رسول الله صلى الله عليه وسلم بر سرِ غذايی حاضر می شديم، تا زمانی که ایشان شروع نمی کرد، دست به سوی غذا نمی برديم. و این به دلیل احترام زیادی بود که برای رسول الله صلی الله علیه وسلم قائل بودند؛ روزی صحابه با رسول الله صلی الله علیه وسلم بر سر غذایی حاضر می شوند که چون وقت غذا خوردن فرا می رسد، دختربچه ای با سرعت می آید گویا کسی او را هُل می دهد و می دود؛ و سعی دارد بدون اینکه بسم الله بگوید، دست در غذا برده و از آن بخورد؛ اما رسول الله صلی الله علیه وسلم دستش را می گیرد؛ پس از او صحرانشینی به همین ترتیب می آید و قصد دارد دست در غذا برده و بدون بسم الله از آن بخورد که رسول الله صلی الله علیه وسلم دستش را می گیرد؛ سپس رسول الله صلی الله علیه وسلم خبر می دهد شیطان بود که آن دختربچه و صحرانشین را آورد؛ به این معنا که آنها را وسوسه کرد و آنان را به حاضر شدن بر سر این غذا وادار نمود تا بسم الله نگویند و از این طریق به غذا دست پیدا کند؛ اما آن دو نفر به دلیل جهل شان به این مساله معذور بودند؛ دختربچه به سبب بچگی اش و صحرانشین به علت صحرانشین بودنش؛ اما شیطان آنها را بر سر این غذا حاضر کرد تا چنانچه بدون بسم الله شروع به غذا خوردن کنند، با آنها در غذا شریک شود. سپس رسول الله صلی الله علیه وسلم سوگند یاد می کند که دست شیطان به همراه دست آن دو نفر در دست ایشان می باشد.

خواندن در HadeethEnc.com

رسول الله صلى الله عليه وسلم با شش تن از اصحاب و یارانش مشغول غذا خوردن است که صحرانشینی می آید و بر سفره ی آنها نشسته و آنچه از غذا باقی مانده در دو لقمه می خورد. پس رسول الله صلى الله عليه وسلم می فرماید: «اگر وی بسم الله می گفت، این غذا همه ی شما را کفایت می کرد». اما او بسم الله نگفت و همه ی آنچه باقی مانده بود، در دو لقمه خورد که او را کفایت نکرد؛ و این یعنی اگر کسی به هنگام غذا خوردن بسم الله نگوید، برکت از غذایش برداشته می شود.

خواندن در HadeethEnc.com

پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ به ذکر الله هنگام وارد شدن به خانه و پیش از خوردن غذا امر کرده و بیان نموده که اگر با گفتن «بسم الله» هنگام ورود به خانه و هنگام شروع غذا الله را یاد کند، شیطان به یارانش می‌گوید: امروز در این خانه که صاحبش از شما به ذکر و یاد الله پناه برده، بهره‌ای از شب ماندن و شام ندارید. اما اگر شخص هنگام ورود به خانه‌اش و هنگام خوردن غذا ذکر الله را نگوید، شیطان به یارانش خبر می‌دهد که در این خانه جا و غذا یافتند.

فواید

• مستحب بودن ذکر الله هنگام وارد شدن به خانه و هنگام غذا خوردن؛ زیرا اگر اهل خانه‌ای ذکر و یاد الله نگویند، شیطان شب را در خانه‌ها می‌ماند و از غذای اهل خانه می‌خورد.
• شیطان در همهٔ رفتارها و تصرفات و کارهای بنی‌آدم مراقب اوست، پس چون از ذکر غافل شود، به مراد خود از او دست می‌یابد.
• ذکر، شیطان را طرد می‌کند.
• هر شیطانی پیروان و اولیایی دارد که با سخن او شاد می‌شوند و از امر او پیروی می‌کنند.

خواندن در HadeethEnc.com