Hapşırınca söylenen dua ve cevabı

Bu hadis Müslüman bir kimse aksırdığında Allah Teâlâya hamdetmesi gerektiğine delalet etmektedir. Çünkü aksıran kişi aksırması onun için nimet ve beyninde kaldığında zor olacak hastalıklara sebebiyet verecek orada toplanmış şeyleri dışarı atar. Bu nimetten dolayı Allah'a hamd etmesi meşru kılınmıştır. Onun hamdetmesini duyan kimseyede: Yerhamükellah diyerek karşılık vermesi gerekir. Bunun üzerine aksıran kimse: Yehdîkümullahu ve yuslihu bâleküm diyerek karşılık verir. Aksırma ile aksıranın kendisine ve onu işiten kimseye dönen bir faydası vardır. Bu dinin insanlara vermiş olduğu büyük bir lutuftur.

HadeethEnc.com üzerinde okuyun

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-, Müslümanın Müslüman kardeşi üzerindeki altı hakkı olduğunu bildirmiştir: Birincisi: Karşılaştığı zaman ona 'Es-selâmu aleykum' diyerek selam verir, o da 'Ve aleykumu's-selâm' diyerek selama karşılık verir. İkincisi: Onu bir düğün yemeğine veya başka bir şeye davet ettiğinde davetine icabet eder. Üçüncüsü: Müslüman kardeşin senden öğüt ve görüş istediğinde ona samimiyetle nasihat etmendir. Bu konuda ona hoş görünmek için gerçeği gizleyip onu kandırma. Dördüncüsü: Eğer hapşırır ve “Elhamdulillah” derse, ona “Yerhamukallah/Allah sana rahmet etsin” der. O da buna “Yehdîkumullah ve yuslihu bâlekum/Allah sana hidayet etsin ve işlerini düzeltsin” diye karşılık verir. Beşincisi: Hasta olduğu zaman onu ziyaret eder. Altıncısı: Öldüğünde cenaze namazını kılar ve defnedilinceye kadar cenazesini takip eder.

Faydaları

• Şevkânî -rahimehullah- şöyle demiştir: Hadiste geçen ‘Müslümanın hakkı’ ifadesinden maksat, terk edilmemesi gereken bir haktır. Bu hakkın yerine getirilmesinin bir kısmı vacip, bir kısmı ise vacip derecesine yakın kuvvette olan ve terk edilmesi uygun olmayan müekked sünnetlerdir.
• Selamın alınması, kendisine selâm verilen kişi tek başınaysa farz-ı ayndır. Eğer selam verilenler bir topluluk ise, içlerinden birinin selâmı alması diğerleri adına yeterlidir. Selama başlamak ise asıl itibarıyla sünnettir.
• Hasta ziyareti, hastanın Müslüman kardeşleri üzerindeki haklarından biridir. Çünkü bu, hastanın gönlüne mutluluk ve ferahlık verir. Hasta ziyareti farz-ı kifâyedir.
• Davette günah içeren bir husus bulunmadığı sürece davete icabet etmek gerekir. Eğer davet düğün yemeğine (velîme) ise, cumhura göre şer‘î bir mazeret bulunmadıkça buna icabet etmek vaciptir. Ancak düğün yemeği dışındaki davetlere icabet etmenin hükmü konusunda cumhur, bunun müstehap olduğu görüşündedir.
• Hapşıranın Allah'a hamt ettiğini duyan kişinin, ona "Yerhamukallah/Allah sana rahmet etsin" demesi vaciptir.
• Şeriatın mükemmelliği ve toplum fertleri arasındaki toplumsal bağları, iman kardeşliğini ve sevgi bağlarını güçlendirmeye verdiği önem ifade edilmiştir.
• Hadiste geçen “(فَسَمِّتْهُ) lafzı bazı nüshalarda ‘فَشَمِّتْهُ’ şeklinde geçmektedir. Buradaki kelime, noktasız sîn (س) veya noktalı şîn (ش) ile okunur ve hayır ile bereket duasında bulunmak anlamına gelir. ‘Teşmît (التشميت)’in anlamı hakkında şöyle denilmiştir: ‘Allah seni başkalarının musibetine sevinmekten (şemâtetten) uzak tutsun ve düşmanının senin yüzünden sevinmesine sebep olacak şeylerden seni korusun.’ ‘Tesmît (التسميت)’ ise: ‘Allah seni doğru yola ve düzgün hâl üzere olmaya iletsin’ anlamındadır.

HadeethEnc.com üzerinde okuyun

Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- hapşırdığında:

Birincisi: Bir mecliste başkaları ile oturduğunda hapşırdığı esnada ağzından ve burnundan çıkan şeylerle etrafındakileri rahatsız etmemek için eli veya elbise ile ağzını kapatırdı.

İkincisi: Sesini kısar ve yükseltmezdi.

Faydaları

• Hapşırdığı zaman Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in izlediği yol ve bu konuda ona tabi olmak beyan edilmiştir.
• Bir kimsenin hapşırdığı zaman ağzını ve burnunu mendil veya benzeri bir şeyle kapatması müstehaptır. Ağzından ve burnundan çıkan şeyler etrafında bulunan kimseleri rahatsız etmesin.
• Hapşırırken sesi kısmak istenilen bir davranıştır. Bu, güzel bir edep ve en güzel ahlakın göstergesidir.

HadeethEnc.com üzerinde okuyun