نماز میت (نماز جنازه) چگونه خوانده می‌شود

آنگاه که صحابه رضی الله عنهم در مکه تحت فشار قریش بودند و قبل از اینکه اهل مدینه مسلمان شوند، نجاشی پادشاه حبشه از صحابه ای که به سوی او هجرت کردند، مهمان نوازی کرد و آنان را گرامی داشت و با کمال احترام با آنان برخورد نمود. و همین رفتار نیک و نیت نیکو و پیروی از حق و عدم تکبر نجاشی بود که باعث اسلام آوردنش شد. وی مسلمان شد و در حبشه فوت کرد و رسول الله صلی الله علیه وسلم را ندید. اما به دلیل نیکی وی به مسلمانان و مقام و جایگاه وی و حضورش در سرزمینی که بر او نماز خوانده نمی شود، رسول الله صلی الله علیه وسلم در همان روزِ وفات نجاشی از فوت او به اصحابش خبر می دهد و با آنها به مصلی رفته و جهت بزرگداشت مقام نجاشی و علنی کردن اسلام وی و بیان فضل او و جبران خوش رفتاری اش با مهاجران و افزایش جمعیت، صف بسته و بر او نماز جنازه خواند و در این نماز چهار تکبیر گفت تا شفاعتی باشند برای او نزد الله متعال.

خواندن در HadeethEnc.com

عبد الله بن ابی أوفَى رضی الله عنهما خبر می دهد که وی بر جنازه ی دخترش نماز خواند و چهار تکبیر در نمازش گفت؛ و بعد از تکبیر چهارم اندکی درنگ کرد و برای دخترش دعا کرده و طلب مغفرت و آمرزش نمود.

یک بار تکبیر می گوید و وارد نماز می شود و سپس سوره ی فاتحه را می خواند؛ آنگاه تکبیر دوم را گفته و بر رسول الله صلی الله علیه وسلم درود می فرستد؛ سپس تکبیر سوم را گفته و برای جنازه دعا می کند و در پایان تکبیر چهارم را می گوید.

عبدالله بن ابی اوفی رضی الله عنهما بعد از اینکه از نماز سلام می دهد خطاب به کسانی که همراه او نماز خواندند، می گوید: عمل رسول الله صلی الله علیه وسلم چنین بود. یعنی چهار تکبیر می گفت و بعد از تکبیر چهارم برای جنازه دعا می کرد.

و در روایتی آمده است: وی چهار تکبیر گفت و بعد از تکبیر چهارم برای جنازه چنان دعا نموده و طلب مغفرت و آمرزش کرد که افراد پشت سر او مطمئن شدند تکبیر پنجم را می گوید. سپس دو بار سلام داد، یک بار به سمت راست و بار دیگر به سمت چپ؛ و بعد از اتمام نماز، افرد پشت سر وی دلیل درنگ او بعد از تکبیر چهارم را جویا شدند و اینکه چرا بعد از آن فورا سلام نداد؛ عبدالله در پاسخ می گوید: آنچه انجام دادم چیزی بیش از آنچه رسول الله صلی الله علیه وسلم انجام داده، نبود.

در مورد سلام دادن از نماز جنازه میان علما اختلافی جایز وجود دارد که صحیح ترین آنها سلام دادن فقط به سمت راست می باشد و عمل صحابه بیشتر چنین بوده است. حتی در این مورد اجماع حکایت شده است، چنانکه در «المغنی» ابن قدامه آمده است؛ و شیخ البانی این حدیث را حسن دانسته است هرچند در تحسین ایشان بین علما اختلاف است. چون در سند آن ابراهیم هجری می باشد که ضعیف است. همچنین حدیث مرفوعی درباره سلام دادن به یک سمت وارد شده که مرسل می باشد.

خواندن در HadeethEnc.com

چون رسول الله صلى الله عليه وسلم بر جنازه ای نماز می خواند، دعایی به این معنا می خواند: یا الله، زندگان و مردگان مسلمان، کوچک و بزرگ ما و مرد و زن ما و شاهد و غایب ما را بیامرز و ببخش؛ یا الله، هریک از ما را که زنده نگه می داری، او را با تمسک به شرایع اسلام زنده نگه دار و هریک از ما را که قبض روح می کنی، او را با ایمان بمیران؛ یا الله ما را از اجر و پاداش صبر بر مصیبتش محروم نکن و بعد از او گمراه مان نگردان.

خواندن در HadeethEnc.com

رسول الله صلى الله عليه وسلم بر مردی از مسلمانان نماز جنازه می خواند و برای او چنین دعا می کند: یا الله، فلانی پسر فلانی در حفظ و امان و طلب مغفرت و آمرزش توست؛ او را به هنگام سوال قبر و فتنه ی آن ثابت و استوار بگردان و از عذاب دوزخ نجات بده که تو خلاف وعده نمی کنی؛ و تو با اهل حق هستی؛ یا الله او را بیامرز و ببخش و به او رحم بفرما؛ بخشش تو بسیار است و گناهان را به کثرت می بخشی و رحمت تو گسترده است و طاعات و عبادات را می پذیری و نیکی ها را چندین برابر می کنی.

خواندن در HadeethEnc.com

خواندن نماز جنازه بر هر میت مسلمانی واجب است؛ مرد باشد یا زن، کوچک باشد یا بزرگ فرقی نمی کند. سمره بن جندب رضی الله عنه خبر می دهد که پشت سر رسول الله صلی الله علیه وسلم بر جنازه ی زنی نماز خوانده که در ایام نفاس فوت شده است؛ و رسول الله صلی الله علیه وسلم در مقابل قسمت میانی بدن آن زن ایستاده و نماز را ادا کرده است.

خواندن در HadeethEnc.com

الله متعال با بندگانش مهربان است و می خواهد اسباب مغفرت و آمرزش را برای آنان مهیا کند؛ به همین دلیل به شرکت در نماز جنازه و خاکسپاری میت تشویق می کند چون این کار شفاعتی برای او محسوب می شود که سبب جلب رحمت است. بنابراین برای کسی که در نماز جنازه شرکت می کند، یک قیراط ثواب و پاداش در نظر گرفته است؛ و برای کسی که علاوه بر آن، در خاکسپاری میت هم حضور داشته باشد، یک قیراط دیگر لحاظ کرده است. و این مقدار ثواب و پاداش نزد الله متعال بسیار بزرگ و معلوم می باشد. اما چون مقدار آن برای صحابه رضی الله عنهم مشخص نیست، رسول الله صلی الله علیه وسلم مثالی می زند که به فهم شان نزدیک تر باشد؛ اینکه هر قیراطی به اندازه ی یک کوه بزرگ است؛ چون با رعایت حق برادر مسلمان، دعا برای او، یادآوری سرانجام انسان، تسلای خاطر بازماندگان میت و مصالح دیگری همراه است.

خواندن در HadeethEnc.com

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم به شتاب کردن در تجهیز میت و نماز خواندن بر او و دفنش امر کرده‌اند؛ زیرا اگر جنازه [شخصی] صالح باشد، پس خیری است که او را به سوی آن [یعنی نعمت قبر] پیش می‌فرستید، و اگر غیر از آن باشد، پس شری است که از گردن خود بر زمین می‌گذارید.

فواید

• ابن حجر گفته است: شتاب کردن مستحب است، اما نه به گونه‌ای که به سختی بینجامد که از آن بیم ایجاد مفسده‌ای برای میت، یا مشقتی برای حمل‌کنندگان یا تشییع‌کنندگان برود.
• این شتاب کردن مقید به زمانی است که مرگ، ناگهانی نباشد که بیم آن برود بیهوشی باشد. پس در این صورت شایسته است که دفن نشود تا از مرگش اطمینان حاصل شود. یا اینکه در تأخیر اندکِ آن مصلحتی باشد، مانند [جمع شدن] تعداد بیشتر نمازگزاران، یا حضور نزدیکانش، و بیم فاسد شدنِ [جسد] او نرود.
• تشویق به شتاب کردن در [امور] جنازه، به خاطر مصلحت میت اگر سعادتمند باشد، یا به خاطر مصلحت تشییع‌کنندگان اگر شقی باشد.
• نووی گفته است: و از این [حدیث]، ترک همنشینی با اهل بطالت و افراد ناصالح برداشت می‌شود.

خواندن در HadeethEnc.com