درس 10 از 11
چرا الله سختی و رنج را روا میدارد؟
پاسخ کوتاه
این زندگی آزمون است. الله مردم را با سختی و آسانی میآزماید تا نشان دهد چه کسی شکیباست و چه کسی کار نیک میکند. برای مؤمن هیچ دردی بیپاداش نمیماند: حتی خاری که در تنش فرو رود، برخی از گناهانش را پاک میکند، و الله به شکیبایان و کسانی که به سوی او بازمیگردند پاداش بزرگ و رحمت وعده داده است. قرآن همچنین وعده میدهد که «با دشواری، آسانی است»، و عدالت کامل در زندگی آخرت در انتظار است.
نوشتهٔ قبس، بازبینیشده بر پایهٔ المختصر فی تفسیر القرآن الکریم، تفسیر ابن کثیر و شرحهای HadeethEnc.com.
از قرآن
وَلَنَبۡلُوَنَّكُم بِشَيۡءٖ مِّنَ ٱلۡخَوۡفِ وَٱلۡجُوعِ وَنَقۡصٖ مِّنَ ٱلۡأَمۡوَٰلِ وَٱلۡأَنفُسِ وَٱلثَّمَرَٰتِۗ وَبَشِّرِ ٱلصَّٰبِرِينَ ﴿١٥٥﴾ ٱلَّذِينَ إِذَآ أَصَٰبَتۡهُم مُّصِيبَةٞ قَالُوٓاْ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّآ إِلَيۡهِ رَٰجِعُونَ ﴿١٥٦﴾ أُوْلَٰٓئِكَ عَلَيۡهِمۡ صَلَوَٰتٞ مِّن رَّبِّهِمۡ وَرَحۡمَةٞۖ وَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡمُهۡتَدُونَ ﴿١٥٧﴾
و قطعاً شما را با چیزی از [قبیل] ترس و گرسنگی [= قحطی] و زیان مالی [= نابودی یا دشواریِ کسبِ آن] و جانی [= مرگ و میر یا شهادت] و زیان محصولات [کشاورزی] میآزماییم؛ و [ای پیامبر،] شکیبایان را [به آنچه در دنیا و آخرت برایشان فراهم میآید] بشارت بده؛ همان کسانی که هر گاه مصیبتی به ایشان میرسد [از روی رضایت و تسلیم] میگویند: «به راستی که ما از آنِ الله هستیم و به سوی او بازمیگردیم». اینها هستند که درودها و رحمتی از پروردگارشان برایشان است و همینان هدایتیافتگانند.
تفسیر آیات
و شما را با انواع مصیبتها مانند ترس از دشمنانتان و گرسنگی بهسبب کمبود غذا و نقص در اموال از طریق نابودی آن یا دشواری در کسب آن و نقص در جانهایتان بهسبب آفاتی که مردم را نابود میسازد یا با شهادت در راه الله و کاستن از میوههایی که زمین آنها را میرویاند میآزماییم، و- ای پیامبر- شکیبایان در برابر این مصیبتها را به نعمتهایی که در دنیا و آخرت برایشان فراهم میآید بشارت ده.
همان کسانیکه وقتی یکی از این مصیبتها به آنها میرسد از روی رضایت و تسلیم میگویند: همانا ما از آنِ الله هستیم که هرگونه بخواهد در ما تصرف میکند و در روز قیامت بهسوی او باز میگردیم؛ زیرا او ما را آفرید و با نعمتهای گوناگون بر ما نیکی کرد و بازگشت و سرانجامِ کار ما بهسوی اوست.
اینها، در گروه فرشتگان عالم بالا، ستایش و رحمتی از جانب الله دارند که بر آنها نازل میشود و آنها همان هدایت یافتگان به راه حق هستند.
أَحَسِبَ ٱلنَّاسُ أَن يُتۡرَكُوٓاْ أَن يَقُولُوٓاْ ءَامَنَّا وَهُمۡ لَا يُفۡتَنُونَ ﴿٢﴾ وَلَقَدۡ فَتَنَّا ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡۖ فَلَيَعۡلَمَنَّ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ صَدَقُواْ وَلَيَعۡلَمَنَّ ٱلۡكَٰذِبِينَ ﴿٣﴾
آیا مردم پنداشتهاند همین که [به زبان] بگویند: «ایمان آوردیم»، آنان را [به حال خود] وامیگذارند و آزموده نمیشوند؟ و به راستی کسانی را که پیش از آنان بودند نیز آزمودیم و تا الله حتما کسانی را که [دربارۀ ایمانشان] راست گفتهاند جدا سازد و دروغگویان را [نیز] معلوم گردانَد.
تفسیر آیات
آیا مردم پنداشتند که با این سخن که بگویند: به الله ایمان آوردیم، رها میشوند بدون اینکه آزمایش شوند تا حقیقت آنچه گفتهاند مشخص گردد که آیا: واقعا مؤمن هستند؟! امر چنانکه آنها پنداشتهاند نیست.
و به تحقیق کسانی را که پیش از آنها بودند آزمودهایم، تا الله راستی راستگویان در ایمانشان و دروغ دروغگویان در ایمانشان را برایتان آشکارا معلوم دارد و کشف کند.
فَإِنَّ مَعَ ٱلۡعُسۡرِ يُسۡرًا ﴿٥﴾ إِنَّ مَعَ ٱلۡعُسۡرِ يُسۡرٗا ﴿٦﴾
مسلماً با [هر] دشواری، آسانی است. [آری؛] مسلماً با [هر] دشواری، آسانی است.
تفسیر آیات
به راستى كه همراه با هر سختی و تنگنايى، آسانی و گشایشى وجود دارد.
به راستی که همراه با هر سختی و تنگنايى، آسانی و گشایشى وجود دارد. پس اگر اين امر را درک كردى، نباید آزار قومت تو را بترساند و تو را از دعوت به سوی الله متعال بازدارد.
از سنت
از ابوسعید خُدری و ابوهُریره ـ رضی الله عنهما ـ روایت است که پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمود: «مَا يُصِيبُ الْمُسْلِمَ مِنْ نَصَبٍ وَلَا وَصَبٍ وَلَا هَمٍّ وَلَا حُزْنٍ وَلَا أَذًى وَلَا غَمٍّ حَتَّى الشَّوْكَةِ يُشَاكُهَا إِلَّا كَفَّرَ اللهُ بِهَا مِنْ خَطَايَاهُ»: «هيچ رنج، بيماری، نگرانی، ناراحتی، آزار و غم و اندوهی به مسلمان نمیرسد، حتی خاری که در پايش فرو میرود، مگر اينکه الله متعال [مقداری] از گناهانش را به سبب آن نادیده میگیرد».
شرح
پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ بیان نموده که مسلمان دچار بیماریها و غم و غصه و سختی و مصایب و دشواری و ترس و گرسنگی نمیشود - حتی اگر خاری در پایش فرو رود و به درد آید - مگر آنکه همان کفارهٔ گناهان و باعث پاکی خطاهایش میشود.